W 2026 roku firmy nadal mierzą się przede wszystkim z ransomware, phishingiem, przejęciami kont, wykorzystywaniem luk w oprogramowaniu i błędami w konfiguracji infrastruktury. Zmienia się jednak tempo działania cyberprzestępców. Automatyzacja oraz narzędzia oparte na sztucznej inteligencji pozwalają szybciej wyszukiwać podatne systemy, analizować informacje o organizacji i przygotowywać wiarygodne wiadomości kierowane do konkretnych pracowników.
Nie oznacza to, że przedsiębiorstwa powinny skupiać się wyłącznie na nowych, zaawansowanych technologiach ochronnych. Największe znaczenie nadal mają aktualizacje, kontrola dostępów, sprawdzone kopie zapasowe, odpowiednia konfiguracja sieci oraz przygotowanie pracowników do rozpoznawania prób wyłudzenia.
Wykorzystywanie luk w oprogramowaniu
Jednym z najważniejszych zagrożeń jest przejmowanie systemów przez znane, ale nieusunięte podatności. Problem może dotyczyć serwerów, aplikacji internetowych, urządzeń sieciowych, bram VPN, systemów pocztowych oraz narzędzi wykorzystywanych do zdalnego zarządzania.
Według raportu Verizon Data Breach Investigations Report 2026 31% analizowanych naruszeń rozpoczynało się od wykorzystania luk w oprogramowaniu. Podatności wyprzedziły tym samym skradzione dane logowania jako najczęściej wskazywany początkowy sposób uzyskania dostępu do organizacji.
Firma powinna wiedzieć, jakie urządzenia, aplikacje i usługi znajdują się w jej infrastrukturze oraz kto odpowiada za ich aktualizowanie. Bez aktualnej ewidencji łatwo pominąć starszy serwer, urządzenie sieciowe lub usługę, która nadal działa i pozostaje dostępna z internetu.
Ransomware i utrata dostępu do danych
Ransomware nadal należy do zagrożeń powodujących największe zakłócenia operacyjne. Atak może polegać nie tylko na zaszyfrowaniu danych, ale również na ich wcześniejszym skopiowaniu i wykorzystaniu do wymuszenia okupu. Skutkiem może być niedostępność systemu ERP, baz danych, plików, poczty oraz aplikacji potrzebnych do obsługi klientów.
Raport ENISA Threat Landscape 2025, oparty na analizie 4875 incydentów z okresu od 1 lipca 2024 do 30 czerwca 2025 roku, wskazuje ransomware jako jedno z najważniejszych zagrożeń dla europejskich organizacji. ENISA podkreśla również znaczenie ataków na dostępność systemów, danych oraz wykorzystywania podatności.
Podstawowym zabezpieczeniem pozostają kopie zapasowe, których nie można łatwo usunąć lub zaszyfrować razem z systemem produkcyjnym. Samo wykonywanie backupu nie wystarcza. Trzeba okresowo sprawdzać, czy dane można rzeczywiście odtworzyć i jak długo potrwa przywrócenie najważniejszych usług.
Phishing wspierany przez sztuczną inteligencję
Narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji ułatwiają przygotowywanie wiadomości poprawnych językowo i lepiej dopasowanych do konkretnej firmy. Atakujący mogą wykorzystać informacje o pracowniku, jego przełożonych, kontrahentach lub aktualnych projektach, aby stworzyć wiarygodną prośbę o płatność, zmianę numeru rachunku, otwarcie dokumentu albo zalogowanie się do fałszywego panelu.
Według Microsoft Digital Defense Report 2025 sztuczna inteligencja jest wykorzystywana przez cyberprzestępców do zwiększania skali i skuteczności prowadzonych działań. Microsoft zwraca jednocześnie uwagę, że znaczną część incydentów nadal motywuje korzyść finansowa, a istotnymi zagrożeniami pozostają ransomware, wymuszenia i kradzież danych.
AI nie zmienia jednak podstawowego mechanizmu phishingu. Atakujący nadal musi przekonać pracownika do ujawnienia danych, otwarcia załącznika, wykonania przelewu lub zatwierdzenia logowania. Dlatego ważne jest ustalenie prostych zasad weryfikacji nietypowych poleceń, zwłaszcza dotyczących płatności, haseł i dostępu do poufnych informacji.
Przejęcia kont użytkowników
Dostęp do poczty, systemu ERP, CRM, Microsoft 365, serwera plików lub panelu administracyjnego może zostać przejęty przy użyciu wyłudzonego hasła. Ryzyko zwiększają powtarzane dane logowania, brak uwierzytelniania wieloskładnikowego, współdzielone konta oraz dostępy, które nie zostały odebrane po odejściu pracownika.
Ochrona kont wymaga uporządkowanego procesu ich zakładania, modyfikowania i blokowania. Uprawnienia powinny odpowiadać rzeczywistym obowiązkom użytkownika, a liczba kont administracyjnych powinna być ograniczona. Warto również regularnie sprawdzać dostęp zewnętrznych dostawców, szczególnie po zakończeniu wdrożenia lub prac serwisowych.
Błędy w konfiguracji sieci i dostępu zdalnego
Wiele problemów nie wynika z braku narzędzi, ale z ich niewłaściwej konfiguracji. Zagrożeniem mogą być usługi dostępne bez potrzeby z internetu, zbyt szerokie reguły zapory sieciowej, niewłaściwie zabezpieczony VPN, wspólne konta, nieaktualne urządzenia sieciowe lub brak kontroli nad tym, kto łączy się z zasobami firmy.
Takie problemy często narastają stopniowo. Przedsiębiorstwo dodaje kolejne aplikacje, serwery, lokalizacje i formy pracy hybrydowej, ale nie aktualizuje zasad dostępu ani dokumentacji infrastruktury. W efekcie nikt nie ma pełnej wiedzy o działających usługach i zależnościach pomiędzy systemami.
BSS obejmuje swoją ofertą audyty IT, zabezpieczanie sieci i danych, konfigurację połączeń VPN oraz dobór mechanizmów ochronnych do infrastruktury i sposobu działania organizacji.
Zagrożenia związane z dostawcami
Firma może zostać zaatakowana również przez system lub konto należące do dostawcy oprogramowania, usług chmurowych albo obsługi technicznej. Zewnętrzne podmioty często potrzebują dostępu do aplikacji, serwerów, baz danych lub paneli administracyjnych, dlatego przejęcie jednego konta może otworzyć drogę do infrastruktury kilku organizacji.
Dostępy dostawców powinny być nadawane na określony czas i ograniczone do zasobów niezbędnych do wykonania zadania. Należy również sprawdzać, czy po zakończeniu współpracy konto zostało wyłączone, a uprawnienia odebrane. Integracje pomiędzy ERP, CRM, narzędziami raportowymi i pozostałymi aplikacjami powinny być dokumentowane, ponieważ każda z nich może wpływać na bezpieczeństwo danych.
Brak przygotowania do obsługi incydentu
Nawet dobrze zabezpieczona firma nie może zakładać, że incydent nigdy się nie wydarzy. Dużym problemem bywa brak ustalonego sposobu reakcji. Pracownicy nie wiedzą, komu zgłosić podejrzaną wiadomość, zespół IT nie ma aktualnej listy systemów, a decyzje dotyczące odłączenia urządzeń lub przywrócenia danych są podejmowane dopiero podczas awarii.
Firma powinna wcześniej określić:
- gdzie pracownicy zgłaszają podejrzane wiadomości i nietypowe działanie systemów;
- kto odpowiada za wstępną ocenę incydentu;
- które systemy należy zabezpieczyć w pierwszej kolejności;
- gdzie znajdują się kopie zapasowe;
- kto podejmuje decyzję o odłączeniu urządzenia lub usługi;
- jak przekazywane są informacje pracownikom i osobom zarządzającym.
Procedura nie musi być rozbudowanym dokumentem. Powinna przede wszystkim jasno określać odpowiedzialność i pierwsze działania, które ograniczą skalę problemu.
Jak ograniczyć najważniejsze zagrożenia?
Skuteczna ochrona nie powinna opierać się na jednym programie lub urządzeniu. Potrzebne jest połączenie właściwej konfiguracji technicznej, zarządzania dostępami, backupu oraz przygotowania użytkowników.
Najważniejsze działania obejmują:
- prowadzenie aktualnej ewidencji urządzeń, serwerów, aplikacji i kont;
- regularne instalowanie poprawek bezpieczeństwa;
- stosowanie uwierzytelniania wieloskładnikowego;
- ograniczanie uprawnień użytkowników i dostawców;
- blokowanie nieużywanych kont;
- wykonywanie i testowanie kopii zapasowych;
- zabezpieczenie sieci, serwerów i połączeń VPN;
- szkolenie pracowników z rozpoznawania phishingu;
- przygotowanie zasad reagowania na incydenty;
- okresowe audyty zabezpieczeń infrastruktury i danych.
Zakres prac powinien wynikać z rzeczywistych potrzeb firmy oraz znaczenia poszczególnych systemów dla jej działalności. Audyt IT pozwala ustalić, które braki wymagają szybkiej poprawy, a które działania można zaplanować w ramach dalszej modernizacji.
Cyberbezpieczeństwo wymaga stałego zarządzania
Największe zagrożenia cyberbezpieczeństwa w 2026 roku nie wynikają wyłącznie z pojawiania się nowych metod ataku. Problemem pozostają również nieaktualne systemy, nieodebrane uprawnienia, niesprawdzone backupy, błędne konfiguracje oraz brak jasnego sposobu reagowania na incydenty.
Firma, która zna swoją infrastrukturę, kontroluje dostępy i potrafi odtworzyć najważniejsze dane, jest lepiej przygotowana do ograniczenia skutków ataku. Cyberbezpieczeństwo powinno być więc traktowane jako element codziennego zarządzania IT, a nie jednorazowe wdrożenie wykonywane dopiero po wystąpieniu problemu.
Źródła
- Verizon, „Data Breach Investigations Report 2026”;
- European Union Agency for Cybersecurity, „ENISA Threat Landscape 2025”;
- Microsoft, „Microsoft Digital Defense Report 2025”;